BARTER ÇEKİNİN HUKUKİ DAYANAĞI

VE

GENEL BARTER HÜKÜMLERİ

www.bartercekitakas.com

1. BARTER SİSTEMİ NEDİR?

Barter, en genel anlamıyla mal veya hizmetlerin nakit para yerine başka mal veya hizmetlerle değerlendirilmesine dayanan ticari bir yöntemdir.

Geleneksel takas yönteminde iki taraf birbirinin ürününü doğrudan değiştirirken, organize barter sistemlerinde birden fazla kişi veya firma arasında mal ve hizmet alışverişi gerçekleştirilebilir.

Bu sistemlerde tarafların alacak ve borçları, ilgili barter organizasyonunun sözleşmeleri ve hesap kayıtları doğrultusunda takip edilebilir.

Barter sistemi, işletmelerin mevcut stoklarını, üretim kapasitelerini ve ticari varlıklarını değerlendirmeleri için alternatif bir ticaret yöntemi sunabilir.

Ancak barter işlemleri her durumda nakit ödeme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. İşlemin niteliğine göre vergi, harç, nakit ödeme ve diğer mali yükümlülükler doğabilir.

2. BARTER SİSTEMİNİN TÜRK HUKUKUNDAKİ DAYANAĞI

Barter işlemleri, Türk hukukunda başta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Türk Borçlar Kanunu'nda organize barter sistemlerinin bütün yönlerini tek başına düzenleyen özel bir sözleşme türü bulunmamaktadır.

Bununla birlikte barter işlemleri, sözleşme özgürlüğü ilkesi ve işlemin niteliğine uygun diğer kanun hükümleri kapsamında gerçekleştirilebilir.

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU – MADDE 1

Sözleşmeler, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur.

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU – MADDE 26

Taraflar, kanunun belirlediği sınırlar içerisinde sözleşmelerinin içeriğini serbestçe düzenleyebilir.

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU – MADDE 27

Kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine ve diğer hukuki sınırlara aykırı sözleşmeler kesin hükümsüz olabilir.

Bu hükümler, barter işlemlerinin sözleşmeye dayalı olarak yürütülmesinin temel hukuki çerçevesini oluşturur.

3. MAL DEĞİŞİMİ VE TAKAS İŞLEMLERİNİN HUKUKİ DAYANAĞI

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU – MADDE 282

Mal değişim sözleşmesi, tarafların karşılıklı olarak bir veya birden fazla malın zilyetliğini ve mülkiyetini devretmeyi üstlendikleri sözleşme türüdür.

MADDE 283

Mal değişim sözleşmelerinde, uygun düştüğü ölçüde satış sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır.

MADDE 284

Mal değişim işlemlerinde, satılan malın başkasına ait çıkması veya ayıplı olması gibi durumlara ilişkin satış sözleşmesi hükümleri uygun olduğu ölçüde uygulanabilir.

Bu düzenlemeler özellikle doğrudan mal değişim işlemleri açısından önemlidir.

Çok taraflı organize barter işlemleri ise yalnızca klasik mal değişim sözleşmesinden ibaret olmayabilir. Bu işlemlerde satış, hizmet, alacak devri, hesaplaşma ve diğer sözleşme ilişkileri de bulunabilir.

4. BARTER SİSTEMİNİN TARAFLARI

Organize barter işlemlerinde genel olarak şu taraflar yer alabilir:

BARTER ORGANİZATÖRÜ

Barter sisteminin işleyişini düzenleyen, üye kayıtlarını ve işlem süreçlerini yöneten, sözleşmelerine göre hesap hareketlerini takip eden kuruluştur.

SATICI

Sistem kapsamında mal, gayrimenkul veya hizmet sunan gerçek ya da tüzel kişidir.

ALICI

Sistem üzerinden mal veya hizmet temin etmek isteyen gerçek ya da tüzel kişidir.

DİĞER KATILIMCILAR

İlgili barter organizasyonunun yapısına göre sistemde farklı satıcılar, alıcılar ve hizmet sağlayıcılar bulunabilir.

Tarafların hakları, sorumlulukları ve birbirlerine karşı yükümlülükleri ilgili sözleşmelerle belirlenir.

5. BARTER SİSTEMİNDE CARİ HESAP VE BAKİYE İŞLEMLERİ

Barter sistemlerinde gerçekleşen işlemler sonucunda katılımcılar adına alacak veya borç bakiyeleri kaydedilebilir.

Bu kayıtlar, ilgili barter şirketinin sözleşme ve hesaplaşma sistemine göre tutulur.

6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU – MADDE 89

Cari hesap sözleşmesinin tanımı ve yazılı şekil şartı bu maddede düzenlenmiştir.

Ancak bir barter şirketinin katılımcı adına hesap kaydı tutması, her durumda Türk Ticaret Kanunu'nun 89. maddesi anlamında bir cari hesap sözleşmesi bulunduğu anlamına gelmez.

Hesap ilişkisinin hukuki niteliği, tarafların sözleşmelerine ve fiilen yürütülen işlemlere göre belirlenir.

6. BARTER ÇEKİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ

Barter çeki, ilgili barter organizasyonunun uygulamalarına göre gerçekleştirilen işlemlerin belgelenmesi veya sistem kapsamında tanımlanan hakların kullanılabilmesi amacıyla düzenlenebilen bir belgedir.

BARTER ÇEKİ, SIRF ÜZERİNDE “ÇEK” İFADESİ BULUNDUĞU İÇİN BANKA ÇEKİ SAYILMAZ.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780 ve 781. maddelerinde banka çekinin taşıması gereken kanuni unsurlar düzenlenmiştir.

Barter çeki adı verilen bir belgenin bu unsurları taşımaması halinde, banka çekiyle aynı hukuki sonuçları doğurduğu kabul edilemez.

Belgenin kıymetli evrak niteliği, devredilebilirliği ve sağladığı haklar, kanuni şartlara ve ilgili sözleşmelere göre ayrıca değerlendirilmelidir.

7. BARTER ÇEKİ İLE ÖDEME VE MAL ALIMI

Barter çeki veya barter bakiyesi, ilgili sistemin kabul koşulları doğrultusunda mal ve hizmet temininde kullanılabilir.

Gayrimenkul, araç, ticari ürün, makine, ekipman ve farklı hizmetler barter işlemlerine konu olabilir.

Ancak bir barter çekinin bütün firmalarda ve bütün ürünlerde geçerli olduğu kabul edilemez.

Çekin kullanım süresi, kabul edildiği ürünler, kullanım tutarı, devredilme koşulları ve diğer sınırlamalar ilgili barter şirketinin sözleşmesine bağlıdır.

Barter çekinin nakit olarak ödenmesi veya iadesi konusunda otomatik ve koşulsuz bir hak bulunduğu varsayılmamalıdır.

Bu konudaki haklar ilgili sözleşme ve uygulanabilir hukuk hükümlerine göre belirlenir.

8. BARTER İŞLEMLERİNDE SÖZLEŞMELERİN ÖNEMİ

Barter işlemlerinde tarafların hak ve yükümlülüklerinin açıkça belirlenmesi büyük önem taşır.

İşlem öncesinde özellikle aşağıdaki hususlar incelenmelidir:

Tarafların kimlikleri ve işlem yapma yetkileri
Satılacak veya takas edilecek ürünün özellikleri
Ürün bedeli ve varsa nakit ödeme tutarı
Barter çekinin veya bakiyesinin kullanım koşulları
Malın teslimi ve mülkiyet devri
Vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler
İşlemin iptali, sözleşmeye aykırılık ve uyuşmazlık koşulları
Varsa teminatların kapsamı

Sözleşme yapılmış olması, işlemin mutlaka gerçekleşeceği veya tarafların bütün risklerinin ortadan kalkacağı anlamına gelmez.

9. BARTER İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU

Barter ve takas işlemleri, nakit ödeme yapılmaması nedeniyle kendiliğinden vergiden muaf hale gelmez.

3065 SAYILI KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU – MADDE 2

Trampa, katma değer vergisi uygulamasında iki ayrı teslim hükmündedir.

Bu nedenle ilgili işlemin niteliğine ve tarafların vergisel durumuna göre KDV yükümlülükleri doğabilir.

KDV Kanunu'nun 20. maddesi, teslim ve hizmet işlemlerinde bedel kavramına ilişkin düzenlemeler içerir.

Vergi Usul Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca, gerekli durumlarda fatura veya başka mali belgelerin düzenlenmesi gerekebilir.

Barter işleminin vergisel sonuçları, ürünün veya hizmetin niteliğine, tarafların mükellefiyet durumuna ve yürürlükteki istisna hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

10. BARTER SİSTEMİNİN SAĞLAYABİLECEĞİ TİCARİ AVANTAJLAR

Barter sistemi, uygun koşullar oluştuğunda işletmelere ve bireylere çeşitli ticari fırsatlar sağlayabilir.

STOKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Satışı bekleyen ticari ürünlerin alternatif alım ve takas işlemlerinde değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

ATIL KAPASİTENİN KULLANILMASI

İşletmelerin kullanılmayan üretim veya hizmet kapasitelerini ticari işlemlere konu etmelerine olanak sağlayabilir.

YENİ TİCARİ BAĞLANTILAR

Farklı sektörlerde faaliyet gösteren kişi ve firmaların birbirlerinin ürün ve hizmetlerini tanımalarını kolaylaştırabilir.

ALTERNATİF ÖDEME SEÇENEKLERİ

Tarafların anlaşması halinde satış bedelinin tamamı veya bir bölümü barter sistemi kapsamında karşılanabilir.

Bu avantajlar her işlemde garanti edilmez. İşlemlerin maliyeti, ürün bulunabilirliği, sözleşme şartları ve ticari riskler ayrıca değerlendirilmelidir.

11. %50 NAKİT VE %50 BARTER ÇEKİ İLE İŞLEM

Bazı gayrimenkul, araç ve ticari ürün işlemlerinde satış bedelinin bir kısmının nakit, kalan kısmının barter çeki veya barter bakiyesiyle karşılanması kararlaştırılabilir.

ÖRNEK

TOPLAM SATIŞ BEDELİ

10.000.000 TL

NAKİT ÖDEME

5.000.000 TL

BARTER ÇEKİ İLE ÖDEME

5.000.000 TL

Bu örnek yalnızca ödeme yöntemini açıklamak amacıyla verilmiştir.

%50 nakit ve %50 barter çeki oranı bütün barter işlemleri için zorunlu değildir. Geçerli oran ve ödeme koşulları ilgili tarafların anlaşmasına bağlıdır.

12. GAYRİMENKUL VE ARAÇ TAKASINDA HUKUKİ İŞLEMLER

Barter çeki kullanılması, gayrimenkul veya araç mülkiyetinin devri için gerekli resmî işlemlerin yerine geçmez.

Gayrimenkul işlemlerinde tapu mevzuatına ve ilgili resmî şekil şartlarına uyulması gerekir.

Araç alım satımlarında ise ilgili noter, tescil ve diğer yasal yükümlülükler yerine getirilmelidir.

Barter anlaşmaları, gerekli resmî devir işlemlerini kendiliğinden tamamlamaz.

13. BARTER ÇEKİ TAKAS OLARAK HUKUKİ KONUMUMUZ

www.bartercekitakas.com, gayrimenkul, araç, deniz aracı, ticari ürün ve hizmetlere ilişkin ilanların yayımlandığı bir bilgilendirme ve tanıtım platformudur.

İnternet sitemiz, kendi adına barter çeki düzenleyen, barter bakiyesi oluşturan veya barter hesaplarını yöneten bir barter şirketi değildir.

Barter çeklerinin düzenlenmesi, kabul edilmesi ve kullanılmasıyla ilgili ticari işlemler ilgili barter şirketleri ve işlem taraflarının sözleşmeleri çerçevesinde yürütülür.

Platformumuzda ilanlara ilişkin bilgi taleplerinin alınması, uygun seçeneklerin tanıtılması ve ilgili taraflarla iletişim kurulması konusunda destek sağlanır.

Üyelik, ilan yayımlama, mağaza oluşturma, doping, vitrin, reklam, tanıtım ve bilgilendirme hizmetlerimiz ücretsizdir.

14. HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Bu sayfada yer alan açıklamalar, barter sisteminin genel hukuki yapısı hakkında bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Açıklamalar hukuki danışmanlık, işlem garantisi veya belirli bir barter şirketinin yükümlülüklerine ilişkin taahhüt niteliği taşımaz.

Her ticari işlemin hukuki ve mali sonuçları, ilgili sözleşmeler ve yürürlükteki mevzuat kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

BİLGİ VE İLETİŞİM

BARTER ÇEKİ TAKAS